- Το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την Κυβερνοασφάλεια και την Τεχνητή Νοημοσύνη, που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιουλίου 2026, θεσπίζει τέσσερις πυλώνες για την αντιμετώπιση των κινδύνων και των ευκαιριών από την προηγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη.
- Αξιοποιεί την ισχύουσα νομοθεσία (Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη, NIS2, DORA) και εισάγει νέα μέτρα, όπως μια ευρωπαϊκή δυνατότητα αξιολόγησης της Τεχνητής Νοημοσύνης και μια ασφαλή πλατφόρμα δοκιμών.
- Επενδύσεις ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ από προγράμματα της ΕΕ και 100 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο ΕΣΚ θα υποστηρίξουν τις κρατικές δυνατότητες κυβερνοασφάλειας στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
- Η διεθνής συνεργασία με την G7, τους διμερείς εταίρους και το ΝΑΤΟ αποτελεί βασικό στοιχείο.
Στις 7 Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την ανακοίνωσή της COM(2026) 577 final, με την οποία θεσπίζεται το Σχέδιο Δράσης για την Κυβερνοασφάλεια και την Τεχνητή Νοημοσύνη . Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί άμεση απάντηση στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που θέτει η προηγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, καλύπτοντας τόσο αμυντικές όσο και επιθετικές πτυχές.
Το σχέδιο αναγνωρίζει ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αιχμής μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ανίχνευση απειλών, την αντιμετώπιση περιστατικών και τη συνολική ανθεκτικότητα στον κυβερνοχώρο. Ωστόσο, προειδοποιεί επίσης ότι οι ίδιες δυνατότητες -ειδικά σε μοντέλα ανοιχτού κώδικα- μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως όπλα από κακόβουλους παράγοντες για την έναρξη πιο αυτοματοποιημένων, κλιμακούμενων και εξελιγμένων κυβερνοεπιθέσεων. Η ΕΕ στοχεύει στην επίτευξη ισορροπίας αξιοποιώντας το υπάρχον νομικό της πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένου του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης, του νόμου περί κυβερνοανθεκτικότητας, της οδηγίας NIS2 και του DORA.
Ένα πλαίσιο που βασίζεται στην υφιστάμενη νομοθεσία της ΕΕ
Από τις 2 Αυγούστου 2026, η Επιτροπή θα ασκεί τις εποπτικές της εξουσίες βάσει του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης για την εποπτεία μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης γενικής χρήσης, ιδίως εκείνων που ενέχουν συστημικούς κινδύνους στον κυβερνοχώρο. Αυτό περιλαμβάνει την αίτηση πληροφοριών, τη διεξαγωγή αξιολογήσεων, την απαίτηση μέτρων μετριασμού του κινδύνου και την επιβολή προστίμων έως και 3% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Ο Κώδικας Πρακτικής του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης για την τεχνητή νοημοσύνη γενικής χρήσης καθορίζει περαιτέρω τις απαιτήσεις συμμόρφωσης για τους παρόχους προηγμένων μοντέλων.
Συμπληρώνοντας αυτό, ο Νόμος για την Ανθεκτικότητα στον Κυβερνοχώρο (ισχύει έως τα τέλη του 2027) επιβάλλει την ασφάλεια εκ σχεδιασμού για προϊόντα υλικού και λογισμικού. Η Οδηγία NIS2 ενισχύει την κυβερνοασφάλεια σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια και οι μεταφορές, ενώ η DORA επικεντρώνεται στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Ο Κανονισμός Κυβερνοασφάλειας ενισχύει την ανίχνευση, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση απειλών μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο σε ολόκληρη την ΕΕ.
Πυλώνας Πρώτος: Κάνοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη Frontier ασφαλή και προσβάσιμη
Ο πρώτος πυλώνας επικεντρώνεται στη διασφάλιση ότι η ΕΕ διαθέτει την τεχνική ικανότητα να αξιολογεί μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αιχμής πριν από την ανάπτυξή της, να διευκολύνει την πρόσβαση σε προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη για τους ευρωπαίους ενδιαφερόμενους φορείς και να συντονίζει ασφαλή περιβάλλοντα δοκιμών. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ειδική πρόσκληση για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ικανότητας αξιολόγησης της τεχνητής νοημοσύνης που θα καλύπτει την κυβερνοασφάλεια, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το 2027. Αυτό θα υποστηρίξει τη ρυθμιστική λειτουργία του Γραφείου Τεχνητής Νοημοσύνης παρέχοντας ανεξάρτητες αξιολογήσεις τρίτων μερών σχετικά με τις δυνατότητες και τους κινδύνους των μοντέλων.
Σε συνεργασία με τον ENISA, η Επιτροπή θα αναπτύξει ένα Ευρωπαϊκό Σχέδιο για τη δομημένη πρόσβαση σε προηγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη για σκοπούς κυβερνοασφάλειας. Αυτές οι οδηγίες θα περιγράφουν τα κριτήρια για την παροχή πρόσβασης σε θεσμικά όργανα της ΕΕ, αρχές κρατών μελών, φορείς εκμετάλλευσης κρίσιμων υποδομών, παρόχους κυβερνοασφάλειας και ερευνητικούς φορείς. Θα περιλαμβάνουν επίσης μέτρα έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση που ένας πάροχος τρίτης χώρας περιορίσει ή αποσύρει την πρόσβαση.
Επιπλέον, ο ENISA και το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) θα δημιουργήσουν μια ασφαλή πλατφόρμα δοκιμών για την Τεχνητή Νοημοσύνη σε περιπτώσεις χρήσης στον κυβερνοχώρο, επιτρέποντας στους φορείς εκμετάλλευσης κρίσιμων υποδομών να δοκιμάζουν προηγμένες δυνατότητες κυβερνο-ΤΝ σε προσομοιωμένα περιβάλλοντα χωρίς να εκθέτουν πραγματικά συστήματα.
Δεύτερος Πυλώνας: Προετοιμασία του Κυβερνοοικοσυστήματος της ΕΕ για την Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο δεύτερος πυλώνας αντιμετωπίζει την ανάγκη προετοιμασίας του ευρωπαϊκού κυβερνοοικοσυστήματος για απειλές που υποστηρίζονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη, με έμφαση σε κρίσιμους τομείς και ΜΜΕ. Το σχέδιο παροτρύνει τα κράτη μέλη να μεταφέρουν και να εφαρμόσουν τα NIS2 και DORA ως βάση και να ενημερώσουν τα πλαίσια διαχείρισης κινδύνου για την πρόβλεψη συχνότερων και μεγάλης κλίμακας επιθέσεων που υποστηρίζονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο ENISA θα εκδώσει οδηγίες, συστάσεις και βέλτιστες πρακτικές για την προστασία από απειλές που υποστηρίζονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη και για την ασφαλή ενσωμάτωση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης σε επιχειρήσεις κυβερνοασφάλειας. Στη διαχείριση τρωτών σημείων, ο ENISA θα διασφαλίσει ότι η Ευρωπαϊκή Βάση Δεδομένων για Τρωτά Σημεία (EUVD) είναι προσαρμοσμένη για την ανακάλυψη τρωτών σημείων με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα κράτη μέλη αναμένεται να ενημερώσουν τις συντονισμένες πολιτικές αποκάλυψης τρωτών σημείων για την αντιμετώπιση της εκμετάλλευσης που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Μια βασική πρωτοβουλία είναι η Εκστρατεία Ανθεκτικότητας Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα , ένα πιλοτικό πρόγραμμα όπου ο ENISA, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οι κοινότητες ανοιχτού κώδικα θα χρηματοδοτήσουν κρίσιμα έργα ανοιχτού κώδικα για να υποστηρίξουν τη συντήρηση και την ασφάλειά τους. Ο ENISA θα δημιουργήσει επίσης έναν κατάλογο υπηρεσιών που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη για να βοηθήσει στην επιδιόρθωση τρωτών σημείων στο λογισμικό ανοιχτού κώδικα.
Πυλώνας Τρίτος: Κλιμάκωση των Ευρωπαϊκών Δυνατοτήτων Τεχνητής Νοημοσύνης για την Κυβερνοασφάλεια
Ο τρίτος πυλώνας επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και εφαρμογή ευρωπαϊκών λύσεων κυβερνοασφάλειας που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη σε μεγάλη κλίμακα. Η ΕΕ επενδύει ήδη περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ μέσω των προγραμμάτων «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη» μέχρι το τέλος του τρέχοντος Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Μέχρι το τέλος του 2026, η Επιτροπή θα διευκολύνει επενδύσεις ύψους 100 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο ΕΣΚ σε νεοσύστατες επιχειρήσεις κυβερνοασφάλειας και τεχνητής νοημοσύνης, στο πλαίσιο στρατηγικών επενδύσεων στην αμυντική τεχνολογία.
Το σχέδιο υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη για κυρίαρχες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης στα σύνορα, ώστε να αποφευχθούν νέες στρατηγικές εξαρτήσεις. Τα υπάρχοντα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης και τα μελλοντικά γιγαεργοστάσια θα χρησιμεύσουν ως μέρος μιας κυρίαρχης ευρωπαϊκής υποδομής τεχνητής νοημοσύνης και κυβερνοασφάλειας. Η Επιτροπή θα υποστηρίξει την ανάπτυξη κυρίαρχων ευρωπαϊκών δυνατοτήτων κυβερνο-τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, θα δρομολογηθεί η Μεγάλη Πρόκληση της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη για την Κυβερνοασφάλεια, με στόχο να φέρει σε επαφή εταιρείες, ερευνητές και οργανισμούς για την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων κυβερνοασφάλειας που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη.
Πυλώνας Τέταρτος: Διεθνής Συνεργασία
Ο τέταρτος πυλώνας αναγνωρίζει τον παγκόσμιο χαρακτήρα των επιπτώσεων της κυβερνοασφάλειας στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Επιτροπή θα συνεχίσει την ενεργό συμμετοχή της στην G7 για την προώθηση της προσέγγισής της και θα προσκαλέσει διεθνείς εταίρους να συμμετάσχουν στις προσπάθειες για την ασφάλεια λογισμικού ανοιχτού κώδικα και την προσαρμογή στη διαχείριση τρωτών σημείων. Διμερώς, η ΕΕ θα εμβαθύνει τις ανταλλαγές με τις χώρες εταίρους σχετικά με την προηγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη και την κυβερνοασφάλεια, δίνοντας προτεραιότητα στην αξιολόγηση μοντέλων, την προστασία κρίσιμων υποδομών, τον μετριασμό των τρωτών σημείων και τη βελτίωση της κυβερνοανθεκτικότητας. Η συνεργασία με το ΝΑΤΟ θα ενισχυθεί επίσης όσον αφορά τις ευκαιρίες και τους κινδύνους των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης σε προχωρημένους τομείς στον κυβερνοχώρο.
Συνολικά, το Σχέδιο Δράσης αντιπροσωπεύει μια ολοκληρωμένη προσπάθεια αξιοποίησης των οφελών της προηγμένης Τεχνητής Νοημοσύνης για την κυβερνοασφάλεια, μετριάζοντας παράλληλα τους κινδύνους της. Βασιζόμενη σε υφιστάμενους κανονισμούς, δημιουργώντας νέες υποδομές αξιολόγησης και δοκιμών, επενδύοντας σε κρατικές δυνατότητες και ενισχύοντας τη διεθνή συνεργασία, η ΕΕ στοχεύει να διασφαλίσει ότι το ψηφιακό της περιβάλλον παραμένει ανθεκτικό απέναντι στις ταχέως εξελισσόμενες απειλές που υποστηρίζονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα μέτρα πρόκειται να τεθούν σε εφαρμογή από τον Αύγουστο του 2026 και μετά, με βασικά ορόσημα να περιλαμβάνουν την επιχειρησιακή ικανότητα αξιολόγησης έως το 2027 και την εκστρατεία ανθεκτικότητας ανοιχτού κώδικα το τρίτο τρίμηνο του 2026.
